Prof. dr hab. Janusz Kapuścik

Prof. dr hab. Janusz KAPUŚCIK (1932-1999), polonista, bibliotekoznawca, bibliograf, bibliofil, historyk medycyny, nauki i kultury, redaktor, nauczyciel akademicki, profesor nadzwyczajny, promotor i recenzent rozpraw doktorskich i prac magisterskich, członek towarzystw naukowych, dyrektor Biblioteki Głównej Akademii Medycznej, a od 1981 r. Głównej Biblioteki Lekarskiej im. Stanisława Konopki w Warszawie. Urodził się 20 czerwca 1932 roku w Częstochowie w rodzinie inteligenckiej.

Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości odbył studia z filologii polskiej I° (1950-1953) na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i bibliotekoznawstwa II° (1955) na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Warszawskiego, doktoryzował się (1973) na Wydziale Filologii Polskiej i Słowiańskiej UW, a habilitował (1985) na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego. Podwyższył kwalifikacje zawodowe zdając egzamin (1974) przed Państwową Komisją Egzaminacyjną dla Bibliotekarzy Dyplomowanych Ministerstwa Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki. Dnia 24 I 1997 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski nadał Januszowi Kapuścikowi tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych.

Nominację na dyrektora Głównej Biblioteki Lekarskiej w Warszawie otrzymał od Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej na wniosek pracowników GBL, reprezentowanych przez KZ NSZZ „Solidarność” i POP PZPR, poparty przez ogólnopolską społeczność bibliotekarską. Po raz pierwszy w historii tej biblioteki jej dyrektorem został nie lekarz z wykształcenia.

W czasie pracy J. Kapuścika w GBL podjęto i zrealizowano wiele zadań ważnych zarówno dla Biblioteki, jak i dla ogólnopolskiego bibliotekarstwa medycznego. Pod Jego kierunkiem zakończono rozpoczęte przez dyrektora prof. Feliksa Widy-Wirskiego pierwsze skontrum wszystkich zbiorów bibliotecznych i ich wycenę. Umożliwiło to określenie majątku Biblioteki i wielkości jej zasobów.

Doprowadził do nadania GBL Statutu, który zastąpił tymczasowy, obowiązujący do 1987 r., potwierdzając tym pozycję Biblioteki w sieci bibliotek medycznych, jej rangę i zadania. Kontynuując politykę dyrektora Stanisława Konopki, polegającą m. in. na ułatwianiu zainteresowanym lekarzom dostępu do źródeł naukowych, zwiększył do szesnastu ilość oddziałów terenowych GBL.

W 1983 roku uzyskał drugi budynek dla Biblioteki, znajdującej się od lat 60. w katastrofalnej sytuacji lokalowej. Osobiście doglądał przebudowy zdewastowanego pawilonu chirurgicznego dawnego Szpitala Ujazdowskiego i jego adaptacji dla celów bibliotecznych. W rezultacie ustawicznych starań i zabiegów Dyrektora, w 1994 r. budynek oddano do użytku. Znalazły tam miejsce: Dział Zbiorów Specjalnych, magazyn zbiorów dawnych, czytelnia, pracownie, sale wystawowa i konferencyjna, pokoje gościnne. Doprowadził do nadania w 1988 roku Głównej Bibliotece Lekarskiej imienia jej założyciela i pierwszego dyrektora Stanisława Konopki.

Z racji pełnienia funkcji dyrektora biblioteki centralnej w sieci bibliotek resortu, uczestniczył w corocznych ogólnopolskich konferencjach problemowych bibliotekarzy medycznych, które integrują środowisko jako forum dyskusji naukowych i zawodowych. Odbył wiele podróży służbowych do zagranicznych bibliotek i na zjazdy naukowe. Będąc redaktorem naczelnym (1983-1999) Biuletynu Głównej Biblioteki Lekarskiej przyczynił się do podniesienia czasopisma na wysoki poziom i przekształcenia go w organ ogólnopolskiego biuletynu bibliotekarstwa medycznego. Był inicjatorem i współorganizatorem blisko 40 konferencji, sesji naukowych i wystaw, które odbyły się w latach 1994-1999 siedzibie GBL przy ul. Jazdów, w tym jubileusz 50-lecia Biblioteki. Spotkania stały się popularne w środowisku stołecznych uczonych, lekarzy, historyków medycyny i bibliotekarzy.

Jest promotorem 2 rozpraw doktorskich i 82 prac magisterskich. Recenzent 2 doktoratów i 6 magisteriów. Prowadził zajęcia dydaktyczne w Warszawie – IKNIBO (1978-1981) i w Łodzi- UŁ (1974-1977, 1986-1999), wykłady, proseminaria i seminaria magisterskie. Należał do cenionych nauczycieli akademickich.

W publikacjach naukowych podejmował problematykę badawczą z zakresu polonistyki, historii (literatury, nauki, kultury, medycyny), bibliografii, biografistyki, bibliotekarstwa, księgoznawstwa, edytorstwa. Jest autorem i współautorem ok. 300 publikacji: książek, artykułów, recenzji oraz różnych opracowań.

Był redaktorem naczelnym Pamiętników Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego (1996-1999), wchodził w skład komitetów redakcyjnych, kolegiów wydawnictw ciągłych.

Redagował dzieła wielotomowe. Opracowywał hasła encyklopedyczne i słownikowe współpracując z redakcjami „Polskiego słownika biograficznego”, „Słownika pracowników książki polskiej”, „Wielkiej Encyklopedii PWN”, był inicjatorem i redaktorem naukowym słownika biograficznego „Współcześni uczeni polscy”.

Kilka lat pracy poświęcił Władysławowi Matlakowskiemu (1850-1895), zapomnianemu, utalentowanemu chirurgowi, lekarzowi, humaniście, literatowi i etnologowi, współtwórcy stylu zakopiańskiego.

Profesor przypominał współczesnym także innych zasłużonych lekarzy: społeczników, pisarzy, artystów, bibliofilów, m. in .filozofa medycyny Władysława Biegańskiego, Stanisława Janikowskiego, Józefa Emiliana Peszke - bibliotekarza Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego, Stanisława Rotstada - „łowickiego Judyma”, Adolfa Rząsnickiego, Stanisława Zaborowskiego.

Poczesne miejsce w jego działalności naukowej stanowią też artykuły poświęcone lekarzom założycielom, kierownikom i dyrektorom warszawskich bibliotek medycznych.

Był członkiem wielu towarzystw i rad naukowych, prezesem Towarzystwa Przyjaciół Książki (1968-1999), Zarządu Głównego (1968-1973, 1998-1999), Kapituły Orderu Białego Kruka Zakonu Bibliofilskiego (1994-1999). Był oficerem Wojska Polskiego w stopniu kapitana.

Otrzymał liczne odznaczenia, m.in. Złoty Krzyż Zasługi (1976), Złoty Medal "Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny" (1968), Zasłużony Działacz Kultury (1975), Honorowy Obywatel m. Kalisza (1983), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1984), Zasłużony pracownik informacji naukowo-technicznej (1984), Za Zasługi dla województwa częstochowskiego (1984), Za wzorową pracę w służbie zdrowia (1988), Honorową Odznakę SBP (1988), Medal 50-lecia Akademii Medycznej w Łodzi (1995), Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia

Polski (1995), Medal A. F. Wolffa (1997), Zasłużony dla Higieny (1998), Zasłużonemu - PTL (1998), Złoty Medal Alberta Schweitzera (1999) oraz nagrody JM Rektora AM w Warszawie, JM Rektora UŁ - I° (1992), II° (1996), Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej – specjalna II° (1984, 1996).

Hobby: bibliofilstwo, turystyka górska, kolekcjonerstwo (figurki sowy).

Zmarł 30 czerwca 1999 roku w Warszawie. Była to nagła śmierć w wieku 67 lat, w drodze do pracy.

Został pochowany na Cmentarzu Bródnowskim.