O nas - zasoby i usługi GBL

Główna Biblioteka Lekarska(GBL) świadczy usługi dla lekarzy, studentów uczelni medycznych, pielęgniarek oraz wszystkich zainteresowanych tematyką medyczną. Działalność usługowa biblioteki opiera się na zbiorach własnych, autorskich bazach danych oraz bogatych bazach czasopiśmienniczych. Swoją działalność GBL prowadzi w dwóch siedzibach w Warszawie oraz 16 oddziałach na terenie kraju.

Biblioteka zapewnia dostęp do źródeł naukowej informacji medycznej w postaci:

elektronicznych baz własnych (Polska Bibliografia Lekarska, Tez-MeSH, Katalog czasopism indeksowanych w PBL, Biogram)
zewnętrznych baz czasopism i książek elektronicznych dostępnych on-line
katalogów elektronicznych i zdigitalizowanych katalogów kartkowych
zbiorów w wersji drukowanej
Centralnego Katalogu Czasopism Zagranicznych
zbiorów innych bibliotek sprowadzanych w ramach wypożyczeń międzybibliotecznych

GBL tworzy, udostępnia i rozpowszechnia w środowisku medycznym bazy własne, które stanowią niezastąpione źródło informacji oraz narzędzie pracy dla wielu bibliotek medycznych:

Polska Bibliografia Lekarska (PBL) tworzona w Centrum Informacji Medycznej GBL od 1979 roku, jest jedną z największych i najstarszych bibliografii dziedzinowych w Polsce. Obejmuje polską literaturę naukową z dziedziny medycyny i nauk pokrewnych, organizacji ochrony zdrowia oraz edukacji pacjenta. Zawiera artykuły z polskich czasopism medycznych, monografie, rozprawy doktorskie i habilitacyjne, materiały konferencyjne oraz polonica. Od 1991 roku baza została wzbogacona o streszczenia polskie i angielskie. Od 2007 roku udostępniana przez Internet. Baza liczy obecnie ponad 680 000 rekordów, jest opracowywana na bieżąco. Udostępniana jest w siedzibie GBL oraz zainteresowanym instytucjom, po podpisaniu umowy licencyjnej. Polska Bibliografia Lekarska jest wszechstronnie wykorzystywana przez działy informacji naukowej bibliotek medycznych.
Baza Tez-MeSH to polska wersja języka informacyjno-wyszukiwawczego MeSH, prowadzonego przez Narodową Bibliotekę Medycyny Stanów Zjednoczonych (NLM). Tłumaczona przez pracowników GBL od 1973 roku, początkowo prowadzona w wersji drukowanej a później elektronicznej, zawiera terminologię angielską i polską z zakresu medycyny, nauk pokrewnych i organizacji ochrony zdrowia. Służy do opracowywania i wyszukiwania dokumentów w Polskiej Bibliografii Lekarskiej oraz opracowywania tematycznego książek w katalogach bibliotek medycznych. Od 2006 roku baza pod nazwą Tez-MeSH jest udostępniana w Internecie dla wszystkich zainteresowanych instytucji, po wcześniejszym podpisaniu umowy. Od 2011 roku baza Tez-MeSH jako narodowa polska wersja amerykańskiej bazy MeSH została włączona do bazy multitezaurusa prowadzonej przez NLM. Baza jest systematycznie aktualizowana i obecnie dostępna jest najnowsza wersja zgodna z MeSH 2025. Zawiera ponad 31 000 haseł.
Katalog czasopism indeksowanych w PBL, baza zawiera tytuły czasopism indeksowanych w Polskiej Bibliografii Lekarskiej. Baza liczy około 2700 rekordów.
BIOGRAM -baza zawiera informacje biograficzne o osobach związanych z medycyną, notowanych w bieżącym polskim piśmiennictwie medycznym. Baza zawiera ok. 6900 rekordów.

Biblioteka prowadzi również Centralny Katalog Czasopism Zagranicznych, który zawiera podstawowe informacje o czasopismach zagranicznych w wersji papierowej oraz o ich lokalizacji w bibliotekach naukowych całego kraju. Jest przydatny do szybkiego wyszukiwania zasobów czasopism na potrzeby wypożyczeń międzybibliotecznych lub uzyskania kopii dokumentów. Obejmuje zasoby 53 bibliotek: uczelni medycznych, GBL i jej oddziałów terenowych, instytutów naukowych i innych ośrodków posiadających w swoich zbiorach czasopisma biomedyczne. Katalog zawiera informacje za lata 1990-2025.

Wychodząc naprzeciw potrzebom użytkowników i odpowiadając na rosnące oczekiwania w zakresie korzystania z zasobów elektronicznych, GBL prenumeruje bogatą kolekcję pełnotekstowych baz czasopism i książek zagranicznych w wersji elektronicznej . Bazy z serwerów wydawców udostępniane są bibliotece przez adres IP, a czytelnicy mogą z nich korzystać w siedzibie głównej GBL w Warszawie oraz w 16 oddziałach terenowych na terenie kraju. Obecnie w bazach dostępnych jest ponad 7000 czasopism zagranicznych z zakresu medycyny i nauk pokrewnych. Zawarte w nich artykuły, w większości recenzowane, stanowią rzetelne i wiarygodne źródło informacji medycznej.

- bazy pełnotekstowych czasopism zagranicznych: EBSCO, LWW, Medline Complete, Nature, Oxford Journals, Science, Science Direct, Springer, Taylor&Francis, Wiley Online Library
- bazy bibliograficzne: Embase, Medline, PubMed, Scopus, Web of Science
- bazy krajowe: IBUK Libra - platforma książek elektronicznych

Multiwyszukiwarka EDS (EBSCO Discovery Service) umożliwia łatwy, intuicyjny dostęp do wszystkich zewnętrznych zasobów elektronicznych biblioteki przez jedno okno wyszukiwawcze.

Usługi świadczone w Głównej Bibliotece Lekarskiej

Wykorzystując posiadane źródła naukowej informacji medycznej, GBL świadczy różnorodne usługi zarówno w formie tradycyjnej,jak i elektronicznej. Strona internetowa szczegółowo informuje o bibliotece i jej ofercie. Do tradycyjnych usług należą przede wszystkim: prezencyjne udostępnianie zbiorów (w czytelni ogólnej i czytelni czasopism bieżących), wypożyczanie księgozbioru na zewnątrz, wypożyczenia międzybiblioteczne, a także usługi informacyjne, edukacyjne, promocyjne oraz reprograficzne. Podobnie wygląda podział usług świadczonych drogą elektroniczną, które zastępują usługi tradycyjne. Rozwój Internetu sprawił, że e-usługi stanowią obecnie najważniejszy kierunek w działalności usługowej GBL. System biblioteczny Prolib zintegrowany z katalogiem głównym INTEGRO zapewnia pełną automatyzację procesów bibliotecznych. Największym zainteresowaniem w GBL cieszą się usługi:

Tematyczne zestawienia literatury
Wykonywane są w Centrum Informacji Medycznej na podstawie Polskiej Bibliografii Lekarskiej i bazy Medline. Zapewniają użytkownikom dostęp do wyselekcjonowanej literatury medycznej. Zamówienia można składać za pomocą formularza zamieszczonego na stronie www. Usługa ta ułatwia dotarcie do potrzebnych informacji, pomaga w trafnym doborze piśmiennictwa i skraca czas przeznaczony na poszukiwanie literatury.
Potwierdzanie udziału w publikacjach naukowych
Od kilku lat GBL pełni usługi dla lekarzy starających się o rozpoczęcie specjalizacji lekarskich w trybie pozarezydenckim lub ubiegających się o staż podyplomowy. Polega ona na potwierdzaniu autorstwa i współautorstwa lekarzy w publikacjach naukowych na podstawie wykazów czasopism Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Potwierdzenie wymaga odnalezienia pełnych tekstów zgłoszonych artykułów. W tym celu przeszukiwane są zbiory własne oraz bazy czasopism zagranicznych. Rocznie realizowanych jest ok. 12000 takich potwierdzeń na podstawie ok. 3000 złożonych wniosków.
Zamawianie kopii dokumentów
Zamówienia na kopie dokumentów można składać za pomocą formularza zamieszczonego na stronie www. Zamówione materiały czytelnicy otrzymują w formie kserokopii, wydruków lub kopii elektronicznych.Użytkownicy odwiedzający bibliotekę,coraz częściej samodzielnie przeszukują bazy i sami wykonują kopie znalezionych materiałów na nośnikach elektronicznych.

Działalność wydawnicza

Cyklicznie ukazują się dwa tytuły: Biuletyn Głównej Biblioteki Lekarskiej oraz Biuletyn GBL Historia.

Biuletyn Głównej Biblioteki Lekarskiej to recenzowane czasopismo naukowe poświęcone medycynie i naukom pokrewnym, które ukazuje się od 1952 roku. Po przerwie wydawniczej w latach 2003–2015, Biuletyn został wznowiony w 2016 roku i kontynuuje swoją misję popularyzowania wiedzy medycznej w nowoczesnej odsłonie.

Czasopismo przeszło znaczące zmiany zarówno w zakresie treści, jak i szaty graficznej, dostosowując się do współczesnych standardów publikacji naukowych. Obecnie jest indeksowane w prestiżowych bazach danych, takich jak EBSCO oraz ICI Journals Master List. Posiada 20 punktów ministerialnych oraz wskaźnik ICV na poziomie 62, co potwierdza jego wartość naukową i rozpoznawalność w środowisku akademickim. Biuletyn ukazuje się dwa razy w roku i od 2025 roku – wraz z archiwalnymi numerami z lat 2023–2024 – jest dostępny na międzynarodowej platformie Sciendo, co znacząco zwiększa jego dostępność dla czytelników z całego świata.To cenione źródło wiedzy dla lekarzy, naukowców, studentów kierunków medycznych oraz wszystkich zainteresowanych rozwojem nauk medycznych w Polsce i za granicą.

W działalności GBL ważne miejsce zajmuje upowszechnianie i popularyzowanie zbiorów. Organizowane są wystawy, sesje historyczne, spotkania promujące książki, wernisaże, wydawane są publikacje naukowe, opracowania o charakterze historycznym i wydawnictwa albumowe.

Dział Starej Książki Medycznej
Kierownik Larysa Witkowska

W Dziale Starej Książki Medycznej gromadzone są cenne starodruki, inkunabuły, XIX-wieczne książki i czasopisma, archiwalia, muzealia, zbiory fotografii, medali,plakatów, dyplomów, będące świadectwem rozwoju nauk medycznych na przestrzeni wieków, a także świadectwem życia zawodowego i prywatnego przedstawicieli medycyny polskiej. W oparciu o zbiory własne, GBL organizuje szereg wystaw, prezentowanych zarówno w siedzibie Działu Starej Książki Medycznej, jak i w wielu ośrodkach w kraju.

Dział Budowy Księgozbioru
kierownik Ewa Chrobak

Dział Budowy Księgozbioru powstał z połączenia Działu Gromadzenia i Działu Opracowania Zbiorów. Zajmuje się pozyskiwaniem, opracowywaniem i wprowadzaniem do zbiorów biblioteki literatury z zakresu medycyny i nauk pokrewnych. Gromadzi wydawnictwa zwarte i ciągłe, niepublikowane prace doktorskie oraz dokumenty elektroniczne. Zbiory pozyskuje poprzez zakup, prenumeratę, dary i wymianę. Opracowanie odbywa się w systemie ProlibM21 z użyciem formatu MARC21 i standardowych haseł formalnych i przedmiotowych. Równolegle poprzez retrokonwersję wprowadzane są zbiory XIX- i XX-wieczne do katalogu komputerowego. Dział prowadzi także katalogi czasopism, w tym Centralny Katalog Czasopism Zagranicznych, obejmujący zasoby ponad 50 bibliotek w Polsce. W ramach promocji i udostępniania zbiorów oferuje dostęp do e-booków (IBUK Libra) oraz informuje o nowościach na stronie internetowej i w mediach społecznościowych. Prowadzi też gospodarkę dubletami, dzieląc się zbędnymi egzemplarzami z innymi bibliotekami. Dział pełni kluczową rolę w funkcjonowaniu biblioteki, wspiera inne działy i przyczynia się do upowszechniania literatury medycznej w Polsce i za granicą.

Główna Biblioteka Lekarska pomaga swoim użytkownikom w dążeniach edukacyjnych i badawczych, wspierając tym samym rozwój nauk medycznych. Dysponuje nowoczesnymi systemami informacji, dzięki czemu umożliwia czytelnikom szybki dostęp do specjalistycznej i wyselekcjonowanej informacji. Reaguje na zachodzące zmiany, szuka innowacyjnych rozwiązań i stara się zapewnić szybką i profesjonalną obsługę oraz realizację usług na najwyższym poziomie.