Scientific Conference „To heal the human body, knowledge of the entirety of phenomena is necessary”: health challenges, diseases, and prevention throughout history.

Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, Główna Biblioteka Lekarska im. Stanisława Konopki w Warszawie, Instytut Historii Nauki im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów PAN oraz Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN mają zaszczyt zaprosić Państwa na obrady konferencji naukowej, która odbędzie się 16 kwietnia 2026 r. w siedzibie Instytutu Historii PAN przy Rynku Starego Miasta 31 w Warszawie.
Celem konferencji jest pokazanie metod walki z chorobami i działań profilaktycznych na przestrzeni wieków. Usłyszymy m.in. o tym jak zmieniało się postrzeganie profilaktyki, o znaczeniu uzdrowisk i o sposobach leczenia stosowanych w domach ziemiańskich. Nie zabraknie również narracji o szczepieniach i pandemii ukazanych w kinie oraz przy pomocy plakatu.
Rozpoczynamy o godzinie 10.00. Serdecznie zapraszamy do udziału! Wstęp wolny dla wszystkich zainteresowanych!


PROGRAM KONFERENCJI
10:00–10:15 Otwarcie konferencji
PANEL I
Moderator: prof. dr hab. Iwona Arabas, Instytut Historii Nauki PAN
10:15–10:30 prof. dr hab. med. Krzysztof J. Filipiak, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Jak zmienia się postrzeganie profilaktyki i prewencji?
10:30–10:45 dr n. med. Renata Paliga, Instytut Historii Nauki PAN, Okoliczności naukowe i polityczne mające wpływ na powstanie Polskiego Towarzystwa Hematologów w 1950 r.
10:45–11:00 prof. dr hab. Anna Landau-Czajka, Instytut Historii PAN, „Gdyby kózka nie skakała”. Przedstawianie przyczyn chorób w podręcznikach szkolnych dla dzieci najmłodszych od XIX do XXI w.
11:00–11:15 dr Adam Tyszkiewicz, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego, „Biała zaraza” na papierze. Polski plakat antygruźliczy okresu międzywojennego w kontekście międzynarodowym
11:15–11:30 Paulina Kowalska, Instytut Historii Nauki PAN, Protokoły sekcji zwłok jako źródło historyczne. Badania nad materiałami archiwalnymi krakowskiego Zakładu Medycyny Sądowej
11:30–11:45 Katarzyna Słojkowska, Główna Biblioteka Lekarska w Warszawie, Zbiory archiwalne Głównej Biblioteki Lekarskiej jako warsztat historyka medycyny
11:45–12:00 Dyskusja
12:00–12:15 Przerwa kawowa
PANEL II
Moderator: Piotr Gnidiuk, Główna Biblioteka Lekarska w Warszawie
12:15–12:30 dr Agnieszka Polak, Zakład Nauk Humanistycznych i Medycyny Społecznej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Praktyki empiryczne w ujęciu historycznym i kulturowym
12:30–12:45 lek. med. Robert Księżopolski, Pracownia Historii Nauk Przyrodniczych i Medycznych Instytutu Historii Nauki PAN, Ziołolecznictwo w ocenie lekarzy i farmaceutów w okresie II RP
12:45–13:00 dr hab. prof. PAN Magdalena Paciorek, Instytut Historii Nauki PAN, Troska o zdrowie dzieci i młodzieży na łamach czasopism medycznych w okresie II Rzeczypospolitej
13:00–13:15 prof. dr hab. Jarosław Kita, Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii, Leczenie chorób płuc w uzdrowiskach na przełomie XIX i XX wieku
13:15–13:30 dr Adrianna Sznapik, dr Elżbieta Nowosielska, Instytut Historii PAN, Uzdrowiska, zdrojowiska i kąpieliska – turystyka i profilaktyka zdrowotna w świetle „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”
13:30–13:45 dr Jolanta Epsztein, Instytut Historii PAN, Nostryfikacje dyplomów lekarzy żydowskich na Uniwersytecie Wileńskim (1923–1939)
13:45–14:00 Dyskusja
14:00–14:15 Przerwa kawowa
PANEL III
Moderator: dr Jolanta Epsztein, Instytut Historii PAN
14:15–14:30 Łukasz Mieszkowski, Instytut Historii PAN, Judenfieber 1917. Urasowienie tyfusu i jego konsekwencje dla niemieckich i polskich praktyk sanitarnych
14:30–14:45 Łukasz Grotowski, niezależny badacz historii medycyny i historii terapii manualnych, Zaparcia jako problem medyczny i kulturowy. Ewolucja interpretacji i terapii od starożytnego Egiptu do XXI wieku
14:45–15:00 dr Elżbieta Nowosielska, Instytut Historii PAN, Reklamy o charakterze medycznym na łamach polskiej prasy emigracyjnej na przełomie XIX i XX w.
15:00–15:15 prof. dr hab. Tadeusz Epsztein, Instytut Historii PAN, Medycyna i magia w opiece nad chorymi w domach ziemiańskich na Ukrainie w XIX w.
15:15–15:30 Katarzyna Czajka-Kominiarczuk, Śmiertelna strzykawka kontratakuje. Narracja o szczepieniach i pandemiach w kinie popularnym
15:30–15:45 Dyskusja i podsumowanie konferencji