Magia leczenia, czyli magia ziół

Barwna rycina botaniczna przedstawiająca mak lekarski, ukazująca duży, rozwinięty czerwony kwiat na owłosionej łodydze z pierzastymi liśćmi. U dołu ilustracji znajdują się szczegółowe, oznaczone literami detale anatomiczne rośliny, w tym przekroje pąków, pręcików, makówki oraz nasion.

Kuratorzy wystawy: Anna Korkozowicz, Julia Włodarczyk
Redakcja i realizacja: Magdalena Budkowska, Dominik Kuboń, Magdalena Świec-Szalbierz, Larysa Witkowska, Adam Wychódzki
Projekt graficzny: Joanna Jagła, Magdalena Świec-Szalbierz

Jak leczono choroby, gdy dostęp do lekarza był ograniczony, a wiedza o zdrowiu przeplatała się z wiarą w działanie sił nadprzyrodzonych? Wystawa „Magia leczenia”, przygotowana przez Dział Starej Książki Medycznej Głównej Biblioteki Lekarskiej im. Stanisława Konopki w Warszawie, przybliża świat dawnych praktyk leczniczych oraz znaczenie roślin w historii medycyny.
Przez stulecia mieszkańcy polskiej wsi korzystali z wiedzy i doświadczeń przekazywanych ustnie z pokolenia na pokolenie. Oddalenie od ośrodków miejskich, niewielka liczba lekarzy oraz wysokie koszty leczenia sprzyjały podtrzymywaniu tradycyjnych sposobów radzenia sobie z chorobą. Obserwacje właściwości roślin łączyły się z obrzędami, wierzeniami i zabiegami magicznymi, które miały przywracać zdrowie lub chronić przed zachorowaniem.
Wystawa pokazuje, jak zmieniało się rozumienie działania ziół — od przypisywania im nadprzyrodzonych mocy po naukowe poznawanie ich właściwości. Opowiada również o emocjach, jakie budziły rośliny: nadziei na wyleczenie, uznaniu dla ich skuteczności, ale także niepokoju i lęku.
Ważną częścią ekspozycji są ilustracje botaniczne pochodzące z dawnych druków przechowywanych w zbiorach Głównej Biblioteki Lekarskiej. Wśród prezentowanych materiałów znajdują się ryciny z XVI-wiecznego herbarza Marcina Siennika oraz XIX-wieczne przedstawienia roślin leczniczych autorstwa Eduarda Winklera. Towarzyszą im obrazy dawnych praktyk medycznych i życia codziennego, pozwalające spojrzeć na leczenie jako część historii kultury
„Magia leczenia” zaprasza do poznania dziedzictwa, w którym doświadczenie, obserwacja przyrody i wiara wspólnie kształtowały ludzkie sposoby mierzenia się z chorobą. Udostępnienie wystawy w Cyfrowym Muzeum Medycyny pozwala przyjrzeć się tym świadectwom i odkryć bogactwo historycznych zbiorów biblioteki.

Zapraszamy do odkrywania wystawy w formacie PDF: Magia leczenia (Plik PDF otwiera się w nowej karcie)
Jeśli chciałbyś otrzymać wystawę w rozdzielczości do druku, napisz na adres: p.rozdzestwienski@gbl.waw.pl

Grafiki i fotografie pochodzą w zdecydowanej większości ze zbiorów Działu Starej Książki Medycznej GBL. Zdjęcia i grafiki fabryki ERBE F. Barcikowskiego udostępniono dzięki uprzejmości firmy Herbapol Poznań S.A.

Barwna rycina botaniczna przedstawiająca mak lekarski, ukazująca duży, rozwinięty czerwony kwiat na owłosionej łodydze z pierzastymi liśćmi. U dołu ilustracji znajdują się szczegółowe, oznaczone literami detale anatomiczne rośliny, w tym przekroje pąków, pręcików, makówki oraz nasion.
Mak, ilustracja botaniczna z dzieła Eduarda Winklera Abbildungen sämmtlicher Arzneygewächse…, 1832–1834. Zbiory Głównej Biblioteki Lekarskiej, sygn. 60.593.
Czarno-biała grafika w stylu dawnego drzeworytu, przedstawiająca postać w historycznym ubiorze z kapturem, stojącą między dwoma drzewami. Postać opiera się o pień, trzymając w dłoniach gałązkę, a na plecach niesie duży pleciony kosz, prawdopodobnie zbierając liście morwy.
Morwa biała. Rycina z Herbarza Marcina Siennika, 1568. Zbiory Głównej Biblioteki Lekarskiej, sygn. 60.009.
ycina botaniczna ukazująca przestęp biały, na której widoczny jest masywny, bulwiasty korzeń w kolorze jasnobrązowym, opleciony zielonym pnączem z wąsami czepnymi i liśćmi. Na ilustracji pokazano również drobne, żółto-zielone kwiaty, grono czarnych jagód oraz rozrysowane w powiększeniu detale budowy kwiatów i nasion.
Przestęp biały, ilustracja botaniczna z dzieła Eduarda Winklera Abbildungen sämmtlicher Arzneygewächse…, 1832–1834. Zbiory Głównej Biblioteki Lekarskiej, sygn. 60.593.
Klasyczny obraz malarski przedstawiający scenę we wnętrzu o surowym, rustykalnym wyglądzie. Na pierwszym planie siedzi mężczyzna w niebieskim kaftanie, który unosi do światła szklaną kolbę z bursztynowym płynem, a na stole obok niego leży duża, otwarta księga. Za nim stoi kobieta w czepku, z koszem na ramieniu, a w tle widać inne postaci zajęte pracą przy palenisku.
Wiejski lekarz — pocztówka z reprodukcją obrazu Davida Teniersa Młodszego. Zbiory Głównej Biblioteki Lekarskiej.